نامه فرهنگ

نامه فرهنگ
آخرین نظرات

نقد گفتمان های سیاسی و اجتماعی در جمهوری اسلامی(2)

شنبه, ۱۳ ارديبهشت ۱۳۹۳، ۰۶:۴۳ ق.ظ

گفتمان سازندگی(2)

در مطلب پیشین به چگونگی ظهورگفتمان سازندگی در دهه دوم انقلاب و مدیریت کشور پرداختم.اینک نقدهای وارده به این گفتمان و زمینه های شکل گیری گفتمان اصلاحات را مرور خواهیم کرد

گفتمان سازندگی و نیروهای تکنوکرات آن به رهبری هاشمی رفسنجانی به اتخاذ سیاست های جدید اقتصادی پرداختند.در این گفتمان عدالت اجتماعی به مرحله پس از افزایش تولید موکول شد و برنامه های تعدیل اقتصادی و افزایش تولید در اولویت قرار گرفت.مهم ترین برنامه دولت برای دستیابی به جامعه ای ثروتمند و آباد نظر دولت اتخاذ سیاست های سرمایه دارانه خصوصی سازی و تعدیل اقتصادی بود.از دیگر برنامه های اقتصادی دولت هاشمی رفسنجانی عبارت بودند از:

1-حذف یارانه ها در بسیاری از بخش های اقتصادی

2-استفاده از استقراض خارجی و داخلی به منظور سرمایه گذاری در امور زیربنایی

3-ایجاد مناطق آزاد تجاری

4-دعوت از سرمایه داران ایرانی مقیم خارج برای سرمایه گذاری در کشور

5-افزایش سطح تکنولوژی و رفاه عمومی

6-افزایش واردات کالاو بهبود و ارتقای سطح زندگی شهروندان

7-تک نرخی کردن ارز ،کوچک کردن دستگاه دولت،فروش سهام برخی موسسات دولتی،کاهش نقدینگی و افزایش انگیزه های صادراتی و...

در دوره 8ساله گفتمان سازندگی با برداشت از سیاست های بانک جهانی و صندوق بین المللی پول در سال های 1980 و1990   ،سیاست تعدیل اقتصادی و خصوصی سازی محوریت اساسی یافت.

هاشمی رفسنجانی ایده ایران1400 را در قالب یک برنامه 25 ساله  مطرح کرد .تحت سیاست خصوصی سازی اقتصادی و اقتصاد بازار آزاد در سال 1370مقرر شد همه بنگاه ها و شرکت هاییی که از سال 1358 از جانب شورای انقلاب ملی شده بودند،به بخش خصوصی واگذارشده و با حمایت از فعالیت بخش خصوصی در کشور و سرمایه گذاریهای آنان طرح های عمرانی جدیدی آغاز شد و شهرداری ها،با منابع مالی جدیدی که بر فروش تراکم مبتنی بود به فعالیت پرداختند.

انتقادات

مهم ترین محورهای اصلی نقدهای گفتمان سازندگی به قرار زیر است:

1.     بی توجهی به عدالت اجتماعی

2.     توسعه سیاسی و توسعه فرهنگی

3.     طرح یک سویه توسعه اقتصادی و طرح توسعه آمرانه و از بالا به پایین و بی توجه به مردم

4.     تقلید الگوهای توسعه اقتصادی غربی و عدم عنایت به محرومیت زدایی و ایجاد محرومیت های جدید

به تعبیر دکتر عماد افروغ گفتمان سازندگی دارای سه ایراد بیگانگی با فرهنگ،یک سویه کردن و شتابان بودن است .

نگرش تک سویه اقتصادی گفتمان سازندگی سبب شد که حتی در زمینه اقتصاد نیز به همه ابعاد توسعه اقتصادی به گونه ای هماهنگ و موزون توجه نشود.

با اصلاح قانون اساسی در سال 1368 و حذف پست و نظام نخست وزیری،اختیارات رئیس جمهوری افزایش یافت و در چنین دولت نیرومندی،موازنه قدرت به زیان جامعه مدنی بر هم خورد و بحران مشارکت سیاسی به تجمل گرایی،فاصله طبقاتی و افزایش شکاف میان طبقات غنی و فقیر منجرشد.افزون بر این نوعی اقتصاد زیر زمینی پدید آمد که حاصل آن ایجاد  انحصارات داخلی  و ظهور طبقات نوکیسه اقتصادی بود.

در این دوره ارزش های انقلابی مانند ایثار و شهادت،معنویت خواهی،قناعت و ساده زیستی کم رنگ شد .عواملی مانند تحولات سریع اقتصادی و ایجاد رقابت برای کسب ثروت و بالا رفتن توقعات و امکانات رفاهی،ارزش های مادی را در برابر ارزش های انقلابی علم کرد.نوعی مسابقه کسب ثروت و رفاه زدگی را به ویژه در سطح مدیران میانی دامن زد و به دلیل ضعف نظام دیوان سالاری و ناکارامدی سامانه های نظارتی،سوءاستفاده های مالی،ارتشاء و اختلاس ،رانت خواری و پولشویی رواج بیشتری یافت.

از منظر منتقدین گفتمان سازندگی حتی سبب تغییر هویت شهرها و فضاهای اجتماعی،ظهور سلیقه های نابهنجار فرهنگی در میان جوانان و کاهش وفاداری بخش هایی از جامعه به ارزش های انقلابی و مراجع رسمی اقتدار شده بود.

مجموع این برنامه سبب تغییر فضای جامعه و بروز شورش های خیابانی در دوره هاشمی شد و موجبات طرح شعارهای گفتمان اصلاحی طلبی را فراهم کرد.

در ادامه به بررسی و نقد گفتمان اصلاحی می پردازم

ادامه دارد....

 

  • موافقین ۰ مخالفین ۰
  • ۹۳/۰۲/۱۳
  • ۱۸۶ نمایش
  • مهدی دلبند

نظرات (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی